روز دوشنبه ۱۸ می ۲۰۲۶ (۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵)، دادگاه فدرال اوکلند در کالیفرنیا شاهد یکی از سریعترین و غافلگیرکنندهترین احکام در تاریخ پروندههای حقوقی سیلیکونولی بود.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، هیئتمنصفه نهنفره دادگاه، پس از سه هفته شنیدن شهادت چهرههای بزرگی چون ایلان ماسک، سم آلتمن و ساتیا نادلا (مدیرعامل مایکروسافت)، تنها به کمتر از دو ساعت زمان نیاز داشت تا کل ادعاهای ماسک را رد کند؛ آن هم نه بر اساس بررسی محتوای دعوا، بلکه صرفاً به دلیل یک نقص زمانی: «تعلل بیش از حد در ثبت شکایت».
دعوای حقوقی ایلان ماسک علیه سم آلتمن و گرگ بروکمن (رئیس OpenAI) بر سر تغییر هویت تجاری این شرکت بود. ماسک که در سال ۲۰۱۵ یکی از بنیانگذاران اصلی و سرمایهگذاران اولیه OpenAI بود، مدعی بود که این شرکت را با یک «توافقنامه بنیانگذاری» غیرانتفاعی و با هدف توسعه هوش مصنوعی امن برای «خدمت به بشریت» راهاندازی کردهاند.
اما ادعاهای اصلی ماسک در دادگاه چه بود؟
-
خیانت به مأموریت اولیه: ماسک آلتمن را متهم کرد که با ایجاد یک بازوی تجاری (For-Profit) در سال ۲۰۱۹ و جذب سرمایهگذاریهای کلان (از جمله قرارداد ۱۳ میلیارد دلاری با مایکروسافت)، عملاً مأموریت غیرانتفاعی شرکت را دزدیده و آن را به یک زیرمجموعه انحصاری و بسته برای مایکروسافت تبدیل کرده است. وکیل ماسک در دادگاه صراحتاً گفت: «سم آلتمن یک موسسه خیریه را سرقت کرده تا خودش و سرمایهگذارانش را ثروتمند کند.»
-
مطالبات ماسک: ماسک در این پرونده به دنبال دریافت خسارتی نجومی (تا سقف ۱۵۰ میلیارد دلار) به نفع بازوی غیرانتفاعی OpenAI، برکناری سم آلتمن و گرگ بروکمن از سمتهای خود و انحلال بخش سودآور شرکت بود.
در مقابل، وکلای OpenAI و سم آلتمن استدلال میکردند که ماسک هیچ توافقنامه مکتوبی مبنی بر غیرانتفاعی ماندن همیشگی ندارد. آنها مدعی بودند این شکایت صرفاً یک تلاش «ریاکارانه» از سوی ماسک است تا پس از موفقیتهای چشمگیر OpenAI بدون حضور او، به یک رقیب تجاری ضربه بزند (اشاره به راهاندازی شرکت xAI توسط ماسک).
بر خلاف تصور رسانهها که منتظر بودند دادگاه وارد جزئیات پیچیده فلسفی و فنی هوش مصنوعی (مثل متنباز بودن یا نبودن کدهای GPT) شود، تمرکز اصلی روی یک مسئله حقوقی ساده اما حیاتی قرار گرفت: مرور زمان (Statute of Limitations). طبق قوانین کالیفرنیا، شاکی برای ثبت شکایت در چنین مواردی یک ضربالاجل سه ساله دارد.
وکلای OpenAI مدارکی ارائه کردند که نشان میداد ایلان ماسک سالهاست از برنامههای تجاری این شرکت باخبر بوده است. به عنوان نمونه، آنها به توئیت سال ۲۰۲۰ ماسک اشاره کردند که در آن از نزدیک شدن مایکروسافت و OpenAI ابراز نگرانی کرده بود. این مدرک نشان میداد ماسک حداقل از سال ۲۰۲۱ کاملاً در جریان روند تجاریسازی شرکت بوده است.
هیئتمنصفه نهنفره پس از آغاز شور در ساعت ۸:۳۰ صبح دوشنبه، تنها در مدت زمان ۱ ساعت و ۵۳ دقیقه به این نتیجه رسید که ماسک بسیار دیر اقدام کرده و شکایت او عملاً خارج از بازه قانونی سه ساله ثبت شده است.
نظر قاضی دادگاه: قاضی ایوان گونزالس راجرز (Yvonne Gonzalez Rogers) بلافاصله رأی مشورتی هیئتمنصفه را تأیید و پرونده را مختومه اعلام کرد. او خطاب به دادگاه گفت: «شواهد بسیار زیادی برای حمایت از یافتههای هیئتمنصفه وجود دارد، به همین دلیل من آماده بودم شکایت را در جا رد کنم.»
اگرچه دادگاه به نفع سم آلتمن رأی داد، اما این پرونده ترکشهای رسانهای خود را برای هر دو طرف باقی گذاشت:
-
ایلان ماسک: او در پلتفرم ایکس (توییتر سابق) به تندی از این حکم انتقاد کرد و نوشت: «دادگاه و هیئتمنصفه هرگز به اصل پرونده رسیدگی نکردند و فقط روی یک نقص فنی تقویمی دست گذاشتند. هیچ شکی برای کسانی که پرونده را دنبال کردند وجود ندارد که آلتمن و بروکمن با دزدیدن یک خیریه، خود را ثروتمند کردند؛ تنها سؤال زمان انجام این کار بود!» وکلای ماسک نیز صراحتاً اعلام کردند که به این حکم اعتراض (Appeal) خواهند کرد.
-
سم آلتمن و OpenAI: ویلیام ساویت، وکیل ارشد OpenAI، این برد را قاطعانه خواند و گفت: «هیئتمنصفه نشان داد که ادعاهای آقای ماسک صرفاً داستانسرایی بودند، نه فکت. این شکایت تلاشی حسادتآمیز برای خرابکاری در کار یک رقیب بود.»
این پیروزی حقوقی، مسیر OpenAI را برای اجرای برنامههای بزرگ تجاری خود از جمله تغییر ساختار کامل به یک شرکت سودآور و همچنین عرضه اولیه سهام (IPO) در اواخر امسال با ارزشگذاری احتمالی نزدیک به ۱ تریلیون دلار، کاملاً هموار و بدون مانع کرد؛ چرا که سرمایهگذاران دیگر نگران سایه تهدید ۱۵۰ میلیارد دلاری ایلان ماسک نخواهند بود.
۲۲۷۲۲۷
