آنچه امروز در جنوب لبنان مشاهده میشود، صرفاً رقابت میان یک پهپاد و یک سامانه دفاعی نیست. این رقابت در واقع نمادی از تقابل دو الگوی متفاوت جنگی است.
خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: تحولات اخیر در جنوب لبنان بار دیگر نشان داده است که حزبالله نه تنها بخش مهمی از توان نظامی و عملیاتی خود را پس از جنگهای اخیر حفظ کرده، بلکه در برخی حوزهها به سطحی از نوآوری و انطباق تاکتیکی دست یافته که موجب نگرانی جدی فرماندهان ارتش رژیم صهیونیستی شده است. گزارش روزنامه صهیونیستی یدیعوت آحارانوت درباره حملات شبانه پهپادهای و اذعان به کشته شدن دو نظامی اسرائیلی در این حملات نشانهای از روندی عمیقتر در موازنه قدرت میان مقاومت لبنان و ارتش اسرائیل به شمار میرود.
شکسته شدن تصویر برتری مطلق فناوری و اطلاعاتی رژیم صهیونیستی
سالها بود که رژیم صهیونیستی تلاش میکرد تصویری از برتری مطلق فناوری و اطلاعاتی خود در میدان نبرد ارائه دهد. از نگاه فرماندهان اسرائیلی، کنترل آسمان، برتری اطلاعاتی و توان شناسایی شبانه از مهمترین نقاط قوت ارتش این رژیم محسوب میشد. با این حال، رخدادهای اخیر نشان میدهد که مقاومت لبنان موفق شده است بخشی از این مزیتها را به چالش بکشد.
آنچه بیش از همه توجه تحلیلگران نظامی را جلب کرده، صرفاً استفاده از پهپادهای افپیوی نیست. این نوع پهپادها در سالهای اخیر در جنگ اوکراین و برخی درگیریهای دیگر بهعنوان سلاحی ارزان، چابک و مؤثر شناخته شدهاند. نکته مهم آن است که حزبالله توانسته این فناوری نسبتاً ساده را با شرایط میدان نبرد جنوب لبنان تطبیق دهد و آن را به ابزاری مؤثر برای ضربه زدن به نیروهای اسرائیلی تبدیل کند.
گزارش یدیعوت آحارانوت حاوی یک اعتراف مهم است. این روزنامه مینویسد ارتش اسرائیل تا پیش از این تصور میکرد پهپادهای افپیوی حزبالله فاقد سامانههای حرارتی هستند و در نتیجه نمیتوانند در شب عملیات مؤثری انجام دهند. اما حملات اخیر این فرضیه را زیر سؤال برده است. اکنون در محافل نظامی اسرائیل این احتمال مطرح شده که حزبالله موفق به تجهیز این پهپادها به حسگرهای حرارتی یا فناوریهای مشابه شده باشد.
مقاومت، تهدیدی برای آزادی عمل صهیونیستها
در واقع مقاومت لبنان موفق شده یکی از مهمترین مزیتهای تاکتیکی ارتش اسرائیل یعنی آزادی عمل شبانه را تهدید کند. در اغلب ارتشهای جهان، عملیات شبانه به دلیل دشواری کشف و هدفگیری، امتیازی مهم محسوب میشود. اکنون به نظر میرسد حزبالله در حال ایجاد محدودیتهای جدید برای ارتش اسرائیل در همین حوزه است.
اعتراف دیگر رسانههای صهیونیستی به «شیب یادگیری سریع» حزبالله نیز قابل توجه است. این مفهوم در ادبیات نظامی به توانایی یک بازیگر برای استخراج تجربه از میدان نبرد و تبدیل آن به قابلیتهای جدید اشاره دارد. به عبارت دیگر، حزبالله صرفاً از تجهیزات موجود استفاده نمیکند، بلکه از هر مرحله درگیری برای ارتقای توانمندیهای خود بهره میبرد.
این ویژگی یکی از مهمترین نقاط قوت مقاومت لبنان در دو دهه اخیر بوده است. از جنگ ۳۳ روزه در سال ۲۰۰۶ تا نبردهای سوریه و سپس رویاروییهای اخیر با رژیم صهیونیستی، حزبالله همواره نشان داده که جنبشی ایستا نیست. تجربههای میدانی به سرعت به دانش عملیاتی تبدیل میشوند و این دانش نیز در ساختار رزمی مقاومت به کار گرفته میشود.
حزب الله، همچنان قدرتمند
بر همین اساس است که امروز ارتش اسرائیل با پدیدهای روبهرو شده که تنها یک گروه مسلح متعارف نیست. حزبالله در طول سالهای گذشته به سازمانی تبدیل شده که ترکیبی از توان اطلاعاتی، عملیات ویژه، جنگ الکترونیک، موشکهای نقطهزن، یگانهای پهپادی و شبکه گسترده فرماندهی را در اختیار دارد. همین موضوع باعث شده است که هرگونه ارزیابی از قدرت نظامی این جنبش صرفاً بر پایه تعداد نیروها یا حجم تسلیحات، تصویری ناقص ارائه دهد.
در سوی دیگر میدان، واکنشهای ارتش اسرائیل نیز بیانگر میزان نگرانی موجود است. گزارشها نشان میدهد که نظامیان اسرائیلی ناچار شدهاند تحرکات خود در شب را کاهش دهند، از پوششهای محافظ بیشتری استفاده کنند و بهطور گستردهتر به سامانههای جنگ الکترونیک متوسل شوند. این اقدامات نشان میدهد تهدید جدید تنها در سطح تاکتیکی باقی نمانده و بر شیوه عملیات نیروهای اسرائیلی تأثیر گذاشته است.
از منظر راهبردی، اهمیت این تحول در آن است که حزبالله با استفاده از فناوریهای نسبتاً ارزان، هزینههای قابل توجهی بر دشمن تحمیل میکند. یکی از ویژگیهای جنگهای نامتقارن همین است که طرف ضعیفتر از نظر منابع مالی و تجهیزات، با ابتکار عمل و بهرهگیری از فناوریهای کمهزینه، برتریهای طرف مقابل را کاهش دهد.
اسرائیل طی سالهای گذشته میلیاردها دلار صرف سامانههای دفاع موشکی، تجهیزات شناسایی و فناوریهای پیشرفته نظامی کرده است. اما اکنون پهپادهایی که هزینه ساخت آنها در مقایسه با تجهیزات پیشرفته اسرائیلی بسیار اندک است، به چالشی واقعی برای ارتش این رژیم تبدیل شدهاند. این همان معادلهای است که همواره مورد توجه گروههای مقاومت بوده است؛ تحمیل هزینه بالا به دشمن با استفاده از ابزارهای کمهزینه و در دسترس.
در سطح سیاسی نیز این تحولات حامل پیامهای مهمی است. پس از ماهها فشار نظامی و تلاش برای محدود کردن توان حزبالله، اکنون رسانههای اسرائیلی ناچارند از پیشرفتهای عملیاتی مقاومت سخن بگویند. این مسئله نشان میدهد که برخلاف برخی پیشبینیها، ساختار نظامی حزبالله همچنان از ظرفیت بازسازی و انطباق برخوردار است.
در واقع، یکی از مهمترین شاخصهای قدرت در جنگهای مدرن، توان بقا و سازگاری است. بسیاری از ارتشها و گروههای مسلح ممکن است در آغاز یک درگیری از تجهیزات پیشرفته برخوردار باشند، اما تنها بازیگرانی موفق خواهند بود که بتوانند خود را با شرایط جدید تطبیق دهند. آنچه امروز از گزارشهای رسانههای صهیونیستی برمیآید، تأیید همین ویژگی در مورد حزبالله است.
علاوه بر این، ورود پهپادهای افپیوی به عرصه عملیات شبانه میتواند پیامدهای بلندمدتی برای معادلات امنیتی مرزهای شمالی فلسطین اشغالی داشته باشد. اگر ارتش اسرائیل ناچار شود بخشی از آزادی عمل خود را در شب از دست بدهد، این مسئله بر برنامهریزی عملیاتی، جابهجایی نیروها و حتی روحیه نظامیان تأثیر خواهد گذاشت.
جمع بندی
در نهایت، آنچه امروز در جنوب لبنان مشاهده میشود، صرفاً رقابت میان یک پهپاد و یک سامانه دفاعی نیست. این رقابت در واقع نمادی از تقابل دو الگوی متفاوت جنگی است؛ از یک سو ارتشی که بر فناوریهای گرانقیمت و ساختارهای کلاسیک نظامی تکیه دارد و از سوی دیگر جنبشی مقاومتی که با نوآوری، انعطافپذیری و بهرهگیری از فناوریهای نوظهور میکوشد موازنه قدرت را تغییر دهد.
اعتراف رسانههای اسرائیلی به نگرانی از پیشرفت پهپادهای حزبالله نشان میدهد که مقاومت لبنان همچنان یکی از مهمترین بازیگران امنیتی منطقه است و توانسته بخشی از بازدارندگی خود را حفظ و حتی در برخی حوزهها تقویت کند. به همین دلیل، هر تحول جدید در عرصه فناوریهای رزمی مقاومت، نه فقط یک دستاورد تاکتیکی، بلکه بخشی از روند گستردهتر تغییر موازنه قدرت در جبهه شمالی فلسطین اشغالی محسوب میشود؛ روندی که به نظر میرسد هنوز در ابتدای مسیر خود قرار دارد.
