اصغر فرهادی جایزه افتخاری قلب سارایوو را دریافت کرد؛ موفقیت خطرناک است

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از آسوشیتدپرس، اصغر فرهادی در سی و دومین جشنواره فیلم سارایوو، در شهری که هشت سال پیش عضو هیئت داوران آن بود و اکنون به عنوان ۲ برنده جایزه اسکار به آنجا بازگشته، جایزه قلب افتخاری سارایوو را دریافت کرد.

فرهادی دیشب (۱۹ آگوست) روی صحنه سالن تئاتر ملی سارایوو که پر از جمعیت و همراه تشویق‌ها طولانی بود، جایزه افتخاری قلب سارایوو، بالاترین افتخار سی و دومین دوره این جشنواره را به پاس خدماتش به هنر سینما در همان سالنی گرفت که ۸ سال پیش به عنوان رئیس هیئت داوران آنجا حضورداشت.

این جایزه توسط جووان مرجانوویچ مدیر جشنواره، همراه مروری بر فیلم‌های فرهادی در برنامه «تقدیم به …» اهدا شد.

درست پس از مراسم، جشنواره فیلم «جدایی نادر از سیمین»، محصول ۲۰۱۱ که اولین جایزه اسکار فرهادی را برایش به ارمغان آورد، به نمایش گذاشت. این کارگردان سخنان خود را روی صحنه کوتاه و به دور از هر احساس و تأثری بیان کرد.

فرهادی گفت که اولین حضورش را با فیلم بلند «رقص در غبار» سال ۲۰۰۲ تجربه کرد، سال ۲۰۰۹ با فیلم «درباره الی» توجه بین‌المللی را به خود جلب کرد که برنده خرس نقره‌ای برلیناله شد و سپس سال ۲۰۱۱ برای فیلم «جدایی نادر از سیمین» بیش از ۷۰ جایزه از جمله اسکار و سزار را به خانه برد. او برای فیلم «گذشته» به فرانسه رفت که جایزه بهترین بازیگر زن کن را برای برنیس بژو به ارمغان آورد، سپس سال ۲۰۱۶ برای فیلم «فروشنده» در کن برنده بهترین فیلمنامه و بهترین بازیگر مرد برای شهاب حسینی شد و با دومین اسکار خود به ایران بازگشت. فیلم «یک قهرمان» او سال ۲۰۲۱ جایزه بزرگ جشنواره کن را از آن خود کرد و جدیدترین فیلم او «داستان‌های موازی»، که در فرانسه فیلمبرداری شده بود، در جشنواره کن امسال به نمایش درآمد.

فرهادی هرگز موضوع خود را با تغییر زبان تغییر نداده و این نکته ای بود که مرجانوویچ با اهدای جایزه به وی بر آن تأکید کرد و گفت: ازدواج، خانواده، یک سوءتفاهم، تصمیمی که در نگاه اول کوچک به نظر می‌رسد و ناگهان خود را در موقعیتی می‌یابیم که هر انتخابی عواقبی دارد، هر فردی قابل درک است و هیچ کس کاملاً بی‌گناه نیست.

وی افزود: فیلم‌های فرهادی با مردم و زندگی روزمره آنها شروع می‌شود و سپس به تدریج به سمت پرسش‌هایی در مورد حقیقت، مسئولیت و کرامت باز می‌شود. در اصل، تمام شاعرانگی فرهادی در یک جمله است: هرگز شر به تنهایی نیست، هرگز قربانی نیست، فقط رشته‌ای از انتخاب‌های کوچک است که به چیزی تبدیل می‌شود که دیگر نمی‌توان آن را اصلاح کرد. شخصیت‌های او از آنجا دروغ نمی‌گویند که آدم‌های بدی هستند، بلکه به این دلیل که حقیقت، اگر در لحظه نامناسب گفته شود، اغلب گران‌تر از سکوت است.

مرجانوویچ همچنین گفت که این فیلم‌ها از زبان‌ها، فرهنگ‌ها و مرزها عبور کرده‌اند در حالی که همیشه ریشه‌های عمیقی در زندگی‌ها و جوامعی که از آنها آمده‌اند، دارند.

ورایتی درباره شب فرهادی در سارایوو نوشت: فرهادی که به عنوان دریافت‌کننده جایزه افتخاری قلب سارایوو و همچنین مروری بر گذشته حرفه‌ای خود در جشنواره فیلم سارایوو حضور دارد، در جلسه پرسش و پاسخ در مورد چگونگی موفقیتش گفت: ما فیلم‌های یاسوجیرو اوزو از ژاپن را می‌بینیم و همه احساسات را حس می‌کنیم، اما هیچ اطلاعاتی در مورد فرهنگ آنها نداریم. آکیرا کوروساوا، اوزو و … ما می‌توانیم این را درک کنیم، زیرا همه این فیلم‌ها بر اساس انسانیت هستند. ما امروز این را فراموش کرده‌ایم زیرا رسانه‌ها بر این نکته تأکید می‌کنند که همه ما متفاوت هستیم و همه اخبار درباره تفاوت‌ها است.

وی ادامه داد: آنها نمی‌گویند که مادران در هر جا که باشند احساسات یکسانی نسبت به فرزند خود دارند و تنها نحوه ابراز آن متفاوت است. طعم آن عشق یکسان است. عشق، پایه درام، در همه جا یکسان است. مردم در جهان بسیار به یکدیگر نزدیک هستند، اما رسانه‌ها آن را از هم جدا می‌کنند. وقتی اتفاقی می‌افتد، سیاستمداران بیشتر برای برجسته کردن تفاوت‌ها تلاش می‌کنند.

این کارگردان منظور خود را با تصویری واضح توضیح داد و مطرح کرد: بمب در افغانستان منفجر می‌شود و ۱۰ کودک را می‌کشد؛ اولین چیزی که به ذهنمان می‌رسد این است که این بخشی از زندگی آنهاست. چرا فکر می‌کنید عشق یک مادر در افغانستان به فرزندانش با عشق مادر ما متفاوت است؟

فرهادی افزود: افرادی که از هم متنفرند، اگر در یک اتاق بنشینند، اگر یکدیگر را بشناسند؛ آنوقت همه چیز خوب خواهد بود. ما احساس می‌کنیم که متفاوت هستیم، یکدیگر را نمی‌شناسیم، بنابراین همه چیز به این برمی‌گردد.

این کارگردان تأکید کرد: اگر یک فیلم محلی بر اساس انسانیت، بر اساس زندگی واقعی مردم بسازید، همه آن را درک می‌کنند. اگر یک فیلمساز صادق باشید، هر چه محلی‌تر، جهانی‌تر.

فرهادی همچنین به صراحت به فیلمسازان تازه‌کار حاضر در جلسه گفت که نمی‌توانید فقط به دنبال موفقیت باشید چون موفقیت می‌تواند یک چیز «خطرناک» باشد.

این کارگردان در مورد زندگی‌اش پس از کسب ۲ جایزه اسکار و حضور بین‌المللی، عنوان کرد که دلش برای روزهایی تنگ شده که می‌توانست در یک جشنواره حضور داشته باشد، با مردم رو در رو صحبت کند، در خیابان‌ها قدم بزند و تجربه‌ای معمولی‌تر و کم‌سروصداتر داشته باشد.

وی یادآور شد: موفقیت به معنای شانس نیست. موفقیت بسیار خطرناک است. بین شما و مردم فاصله ایجاد می‌کند. دوست دارم به مردم نزدیک‌تر باشم. وقتی این موفقیت را به دست می‌آورید و آنها آن را در رسانه‌ها برجسته می‌کنند، بسیار خطرناک است زیرا به شما فرصت تصمیم‌گیری اشتباه را نمی‌دهد و ما نمی‌توانیم همه چیز را محاسبه کنیم.

وی‌ با تأکید افزود: بعضی از فیلمسازان سعی می‌کنند قبل از شروع کار از نتیجه مطمئن شوند، زیرا از موفقیت پس از فیلم لذت می‌برند. آنها از فرآیند فیلمسازی لذت نمی‌برند. بعضی از فیلمسازان عاشق فیلمسازی هستند. بعضی از فیلمسازان عاشق فیلمساز بودن هستند. بین این ۲ مقوله تفاوتی وجود دارد.

این کارگردان همچنین از مایک لی کارگردان بریتانیایی، تمجید کرد. کارگردان «برهنه» نیز از طرفداران فرهادی است و به سازماندهی نمایش آثار او در لندن کمک کرده است.

وی گفت: من مایک لی را به عنوان یکی از بزرگترین فیلمسازان جهان تحسین می‌کنم. فرآیندی که او انجام می‌دهد بسیار متفاوت است و من آن را دوست دارم. او گفته با گروهی از دوستانش دور هم جمع می‌شوند و در مورد ایده‌ها صحبت می‌کنند، بداهه‌پردازی می‌کنند و در طول این فرآیند او شروع به نوشتن فیلمنامه می‌کند و نکته جالب این است که فیلمنامه‌های او بسیار ساختار یافته هستند. این فرآیند بسیار منحصر به فرد و بسیار خاص است و مایک می‌تواند آن را انجام دهد. به او احترام می‌گذارم.

این کارگردان ۵۴ ساله گفت که آرزو دارد تا آخرین نفس به فیلمسازی ادامه دهد و فیلم‌های بیشتر و بیشتری بسازد.

با توجه به اینکه فرهادی اوایل امسال فیلم «قصه‌های موازی» را در جشنواره کن به نمایش گذاشت و نوشتن فیلم بعدی‌اش را که به زبان مادری‌اش، فارسی، فیلمبرداری خواهد شد، آغاز کرده است، پیش‌بینی برای تداوم کار او خوب به نظر می‌رسد.