در تاریخ تلاوت معاصر جهان اسلام، نام ابوالعینین شعیشع با مفاهیمی چون «حزن معنوی»، «خلاقیت سبکی» و «کارنامه عملی گسترده» گره خورده است.
به گزارش خبرنگار مهر، در تاریخ تلاوت معاصر جهان اسلام، نام ابوالعینین شعیشع با مفاهیمی چون «حزن معنوی»، «خلاقیت سبکی» و «کارنامه عملی گسترده» گره خورده است. او که در بیست و دوم آگوست سال ۱۹۲۲ میلادی (۱۳۴۳ هجری قمری) در روستای «بیلا» از استان «کفر الشیخ» مصر در خانوادهای پرجمعیت متولد شد، مسیری را پیمود که او را از کودکی مشتاق در مکتبخانههای روستا به جایگاه ریاست اتحادیه قراء مصر و داوری بینالمللی مسابقات قرآن رساند.
شعیشع نه تنها یک قاری برجسته، بلکه نمادی از پیوند میان سنتهای اصیل تلاوت و نوآوریهای هوشمندانه در عرصه تبلیغ دینی بود.
بررسی سیره قرآنی شعیشع نشان میدهد که او از همان اوان کودکی تحت تأثیر تربیت دینی خانواده و بهویژه هدایتهای برادر بزرگترش، «احمد شعیشع»، قرار داشت. او در شش سالگی وارد مکتبخانه شد و با استعدادی شگرف، در ۱۲ سالگی حافظ کل قرآن کریم گشت. نقطه عطف زندگی او در نوجوانی (۱۷ سالگی) رقم خورد؛ زمانی که با تلاوتی خیرهکننده در مراسمی در قاهره، نظر مسئولان رادیو مصر را جلب کرد و به عنوان جوانترین قاری تاریخ رادیو، به جمع استادان بزرگی چون محمد رفعت و عبدالفتاح شعشاعی پیوست. این ورود زودهنگام به عرصه حرفهای، آغازگر بیش از هفت دهه خدمت به آستان قرآن بود.
در تحلیل سبک تلاوت استاد شعیشع، باید به دو مرحله متمایز اشاره کرد. در مرحله نخست، او به شدت تحت تأثیر «محمد رفعت» (ملقب به امیرالقراء) بود، به طوری که او را تنها قاری عصر خود میدانستند که به درستی روش رفعت را اجرا میکند. او با صدای منعطف و محزون خود، قطعات مفقود شده تلاوتهای استاد رفعت را بازخوانی و بازسازی کرد که این امر نشاندهنده تسلط بینظیر او بر تکنیکهای صوتی و لحنی است. اما شعیشع در این مرحله متوقف نشد. او با تکیه بر وسعت صوتی خاص و قدرت نَفَس مثالزدنیاش، موفق به ابداع سبکی مستقل شد که با ویژگیهایی چون «حزن عمیق»، «طراوت در نغمات» و «انتقال دقیق معانی» شناخته میشود. او را «قاری صاحب طریقه» مینامند، چرا که تلاوتش ترکیبی از قدرت صوتی و ظرافتهای احساسی بود که مستمع را تا پایان تلاوت مجذوب نگه میداشت.
شعیشع شخصیتی تحولگرا داشت
کارنامه عملی استاد شعیشع تنها به تلاوت در محافل محدود نمیشد. او شخصیتی تحولگرا داشت که از ابزارهای نوین برای نشر معارف قرآنی بهره میجست. یکی از اقدامات بیسابقه او، پذیرش دعوت شرکتهای سینمایی برای تلاوت قرآن در فیلمهای بزرگی در دهه ۱۹۴۰ بود.
اگرچه این اقدام در ابتدا با مخالفت برخی محافل سنتی روبرو شد، اما هوشمندی او در استفاده از ظرفیت رسانه برای رساندن صدای قرآن به تودههای مردم، در نهایت تحسین علمای الازهر را برانگیخت. علاوه بر این، او در مناصب اجرایی متعددی از جمله ریاست اتحادیه قراء مصر، عضویت در مجلس اعلای امور اسلامی و شورای عالی اوقاف مصر، نقش کلیدی در سیاستگذاریهای قرآنی ایفا کرد.
ارتباط استاد شعیشع با جهان اسلام و بهویژه ایران، فصلی درخشان در کارنامه اوست. او که بارها به ایران سفر کرده بود، همواره از ایران به عنوان «وطن دوم» خود یاد میکرد و علاقه وافری به رهبر شهید انقلاب داشت. او معتقد بود که نهضت قرآنی در ایران پس از انقلاب اسلامی، الگویی برای سایر کشورهای مسلمان است و همواره بر رقابت مثبت میان مصر و ایران در دو حوزه «عشق به اهلبیت (ع)» و «تلاوت قرآن» تأکید میورزید. حضور او به عنوان رئیس هیئت داوران در مسابقات بینالمللی قرآن کریم در تهران، نشاندهنده جایگاه رفیع علمی و فنی او در نزد جامعه قرآنی ایران بود.
در نهایت، ابوالعینین شعیشع پس از ۸۹ سال زندگی با برکت و تربیت شاگردان بیشمار، در ژوئن ۲۰۱۱ در قاهره درگذشت. میراث او، که شامل هزاران ساعت تلاوت ماندگار، اذانهای روحنواز و ابتهالات عرفانی است، همچنان منبع الهام برای قاریان جوان سراسر جهان است. سیره او به ما میآموزد که تلاوت قرآن تنها یک هنر صوتی نیست، بلکه رسالتی معنوی است که باید با آگاهی اجتماعی و استفاده از ظرفیتهای زمانه همراه باشد. شعیشع با صدای گرم و لحن دلنشین خود، نه تنها آیات را میخواند، بلکه آنها را در جان مستمع مصور میکرد و به همین سبب، نام او به عنوان یکی از ارکان «عصر طلایی تلاوت» در تاریخ جاودانه ماند.
